Global Dignity Day 2019

Vandaag is het Global Dignity Day. Wereldwijd staan mensen stil bij verbondenheid, medemenselijkheid en menselijke waardigheid. In Nederland is er weinig aandacht voor deze dag, terwijl dat wel nodig is. Als ik kijk naar mijn eigen ervaringen en alles wat ik van anderen heb gehoord en gelezen, dan weet ik dat we best al veel hebben bereikt, maar toch nog een lange weg te gaan hebben. Met deze blogpost vraag ik aandacht voor de waardigheid van degenen die nog te weinig gehoord en gezien worden.

Zelf behoor ik ook nog steeds tot deze groep, hoewel er dankzij mijn eigen inzet en het vertrouwen van anderen al veel veranderd is. Toch moet ik nog steeds knokken voor mijn waardigheid. Er zijn dingen die ik niet meer accepteer, omdat ze ingaan tegen alles waar ik voor sta. Ze gaan ook in tegen alles waar onze samenleving voor zegt te staan, maar daar merk ik nu, in 2019, nog veel te weinig van.

In de tijd dat ik een Wajong-uitkering ontving, was ik mij al aan het bezinnen op mijn toekomstige loopbaan. Dat leek mij wel zo constructief. Ik neem tenminste aan dat de samenleving en een bepaalde uitkeringsinstantie er óók beter van worden als ik mijn eigen geld verdien en anderen help met mijn talenten. Verder hoor ik keer op keer dat Nederland een meritocratisch ideaal nastreeft, voor levenslang leren is, wil dat mensen met een beperking hun verantwoordelijkheid nemen, eigen regie voeren en initiatief tonen. Nou ja, dat deed ik dus. Ik vertelde mijn Adviseur Werk dat ik serieus overwoog om via afstandsonderwijs alsnog een masteropleiding te gaan volgen. We weten allemaal dat je met een universitaire bachelor alleen niet ver komt, dat dit door werkgevers wordt gezien als een onvolledige opleiding en dat je met een master veel meer kanten op kunt, en dus veel meer kansen hebt om in je eigen onderhoud te voorzien. Bovendien is het een proactieve daad om zelf te komen met een ontwikkelingsvoorstel, in plaats van af te wachten wat de ander jou gunt. En ik had het over afstandsonderwijs, waardoor het betaald werk niet in de weg zou staan. Ik hoopte dus op een positieve reactie. Nee dus. Hoe naïef kon ik zijn om te geloven dat zij in mijn ontwikkeling wilden geloven? De reactie was: ‘Dat is alleen maar je ego.’

Pardon?

Nogmaals: pardon? Hoe kom je erbij om iemand die na een moeilijke tijd haar leven weer wil oppakken op zo’n denigrerende manier weg te zetten? Iemand die veel zou kunnen betekenen en die een volledig legitieme wens uit om zich verder te ontwikkelen en het ideaal te verwezenlijken dat politici van links tot rechts zeggen na te streven? Nou, niet dus. Dat ideaal gold blijkbaar niet voor mij. Als ‘uitkeringsklant’ met een diagnose word je blijkbaar naar een psychoanalyticus verwezen als je een mooiere toekomst voor je ziet dan doosjes vouwen of (een populaire term in participatieland) ‘licht administratief werk’.

Zo maakte ik ook mee dat ik, toen ik eenmaal aan het werk was, bij het re-integratie- en coachingsbureau aangaf toe te willen werken naar het verlaten van de Wajong. Voor de duidelijkheid: ik had het over een toekomstige situatie waarin ik voldoende zou hebben opgebouwd en dus op eigen benen verder zou gaan. Lijkt mij ook iets nastrevenswaardigs. Helaas: ook hier had ik blijkbaar te veel vertrouwen in de ontwikkelingsgerichtheid van de re-integratieprofessional. Ik kreeg een felle, verontwaardigde reactie en een preek met als strekking dat het wel heel vreemd en ondankbaar was dat ik van mijn Wajongstatus af wilde. Ze had werkelijk nog nooit iemand daarover horen praten en vond het een totaal verkeerde instelling van mij. En weer werd mijn legitieme behoefte aan zelfregie gepsychologiseerd: waarom was het toch zo belangrijk voor mij om uit de Wajong te komen? Waarom had ik dat zo nodig? Wat voelde ik daarbij? Waarom kon ik niet gewoon dankbaar zijn voor deze voorziening? Nou, we zijn echt een heel vooruitstrevend land. We zijn echt voor eigen verantwoordelijkheid en zelfregie.

Mocht ik mijn punt nog onvoldoende duidelijk hebben gemaakt: nee, we zijn niet vooruitstrevend en we geloven niet in eigen verantwoordelijkheid en zelfregie. Wel in eigen schuld, maar dat is iets anders. Werkelijke emancipatie ligt blijkbaar nog steeds heel gevoelig.

Volgens de ideologie van Global Dignity is zelfverwezenlijking een belangrijk aspect van waardigheid, maar juist mijn zelfontwikkeling werd keer op keer de grond ingeboord. (Ik heb hier twee voorbeelden gegeven en wil voorkomen dat je somber afhaakt, dus daar laat ik het bij). Dat is moreel problematisch, want door mensen in een achterstandspositie uit te sluiten van de idealen waar wij ons als samenleving aan verbinden, zeg je in feite dat zij (lees: wij/ ik) geen echte burgers zijn. Dat wij het, in de ogen van bepaalde professionals, niet waard zijn om ons te ontwikkelen. Of daar niet toe in staat zijn, ook niet bepaald een standpunt om je door te laten inspireren. Verder is het destructief, omdat je op deze manier de achterstandspositie in stand houdt. Door de wens tot zelfontplooiing te problematiseren, weg te lachen of te onderdrukken, houd je mensen op hun plek. Een plek die hen (lees: ons/ mij) juist naar beneden haalt. Is dat emancipatie?

Nee, dit is geen emancipatie en dit is geen waardigheid, en aangezien ik geloof in menselijke waardigheid en de waarde van zelfontplooiing, laat ik het hier niet bij. Ik zal vertellen wat er nu gebeurt, wat ik meemaak, waar ik voor sta en hoe het beter kan. Want het kan beter, daar ben ik van overtuigd. We zouden mensen en idealen verloochenen als we het houden zoals het is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s